کتری و قوری

چای یکی از محبوب ‌ترین نوشیدنی ‌ها در بسیاری از فرهنگ‌ ها، به ‌خصوص در ایران، ترکیه، هند، کشورهای عربی و خاورمیانه است. چای نماد مهمان ‌نوازی و ایجاد یک محیط دوستانه، گرم و صمیمی برای دورهمی‌ های خانوادگی، دوستانه، کاری و … می باشد.

نوشیدن چای یک سنت دیرینه است که در دورهمی های خانوادگی، دوستانه و حتی در جلسات رسمی و مراسم های مختلف جایگاه ویژه ای دارد. برای تهیه این نوشیدنی پر طرفدار از سماور، چای ساز و یا کتری و قوری استفاده می شود.

اما در اکثر خانه ها برای تهیه این نوشیدنی همان روش سنتی و رایج آن یعنی استفاده از کتری و قوری که قرن ‌هاست در بسیاری از جوامع برای تهیه چای از آن استفاده می شود، جایگاه ویژه ای دارد. این ترکیب ساده اما کارآمد، امکان جوشاندن آب و دم کردن چای را به‌گونه ای فراهم می‌کند که طعم و عطر چای به بهترین شکل حفظ شود و چای به طور طبیعی و با طعم اصیل خود دم بکشد.

کتری و قوری چیست

کتری و قوری ها معمولاً ساختار ظاهری یکسانی دارند. از یک بدنه یا مخزن برای ریختن آب، دسته برای حرکت دادن، لوله برای خارج شدن آب و درب مخزن تشکیل شده اند. برخی از مدل های کتری ها علاوه بر موارد ذکر شده، یک درپوش سوراخ دار به اندازه درب دارند که قوری به راحتی و آسانی روی کتری قرار گیرد و چای به خوبی دم بکشد.

کاربردهای کتری و قوری

معمولاً در تمام خانه های ایرانی و اکثر محیط های کاری حداقل یک کتری و قوری وجود دارد که از آن استفاده می کنند برخی از موارد استفاده آن عبارتند از:
1- جوشاندن آب
مهمترین و اصلی ترین مورد استفاده کتری برای جوشاندن آب می باشد. آب جوشیده شده نه‌ فقط برای چای، بلکه برای تهیه‌ قهوه، نسکافه، دمنوش‌های گیاهی و دیگر نوشیدنی‌های گرم نیز کاربرد دارد.
2- دم کردن چای
پس از جوش آمدن آب، آن را به مقدار مورد نیاز در قوری حاوی چای خشک ریخته، قوری روی کتری قرار می‌گیرد تا با گرمای غیر مستقیم یا همان بخار آب، چای به ‌آرامی دم بکشد و باعث می شود که طعم اصیل آن حفظ شده و از تلخ شدن آن جلوگیری شود.
3-حفظ گرما
قرار دادن قوری روی کتری باعث می‌شود چای برای مدت طولانی گرم بماند و نیازی به گرم کردن مجدد آن نباشد.
4- استفاده در آشپزخانه
از دیگر استفاده های رایج کتری در منازل ایرانی، استفاده از آب جوشیده‌ شده کتری، برای پخت ‌و پز، تهیه‌ آش و سوپ، ریختن آب جوش برای ضدعفونی کردن برخی وسایل آشپزخانه و بسیاری موارد دیگر می باشد.
مزایای استفاده از کتری و قوری
استفاده از کتری و قوری در منازل برای دم کردن چای و یا حتی نوشیدنی ها مزایای بسیاری دارد از جمله
چای خوش طعم تر می شود: استفاده از کتری و قوری باعث می‌شود چای به ‌آرامی دم بکشد و طعم اصیل و عطر مطبوع آن به طور کامل حفظ شود.
مصرف انرژی کمتر: روش سنتی دم کردن چای یعنی همان استفاده از کتری و قوری در مقایسه با چای سازهای برقی، انرژی کمتری مصرف می‌کند و با یک منبع حرارتی ساده مانند اجاق گاز قابل استفاده است.
دوام و ماندگاری بالا: برخلاف دستگاه های برقی، کتری و قوری ها معمولاً طول عمر بیشتری دارند و کمتر دچار خرابی می‌شوند.
انواع کتری و قوری براساس عملکرد
مدل‌های مختلفی کتری و قوری از نظر عملکرد در بازار موجود است که بسته به سلیقه و نیاز هر خانه و آشپزخانه ای، انتخاب می‌شوند:
کتری و قوری گازی:
متداول ترین و رایج ترین کتری قوری ها که معمولا در هر خانه‌ای یافت می‌شوند کتری و قوری گازی می باشد. بدین صورت که کتری حاوی آب سرد (استفاده از آب سرد لوله کشی شده کیفیت آب جوش بهتری دارد) را روی شعله گاز می گذاریم، آب داخل کتری به وسیله گرمای شعله گاز به جوش می آید. سپس آب جوشیده شده را داخل قوری که درون آن چای خشک را ریخته ایم می ریزیم. قوری روی کتری حاوی آب قرار میگیرد و با شعله ملایم و بخار ملایم آب، کم کم چای با حفظ طعم اصلی خود دم می کشد و برای نوشیدن آماده می شود. لازم به ذکر است که این روش برای آماده سازی دم نوش ها هم بسیار مناسب است و دمنوش با طعم و کیفیت بهتری را خواهید داشت.
کتری و قوری برقی:
این مدل از کتری و قوری ها که به نام چای ساز در بازار از آن ها نام می برند، با استفاده از انرژی برق باعث به جوش آمدن آب می شوند. از ویژگی چای ساز ها می توان به سرعت بالای تهیه آب جوش و دم شدن چای در مدت زمان کم و کوتاه تری اشاره کرد. بدین صورت که پس از چندین دقیقه از روشن کردن دستگاه آب جوش می شود. این ویژگی و سرعت بالای آن باعث شده تا افراد تمایل زیادی به استفاده از آن داشته باشند البته باید یادآور شد که معمولاً قیمت این نوع از کتری و قوری‌ها تا حدودی گران تر از کتری و قوری های روگازی می باشد و نیز نسبت به مدل های گازی امکان خراب شدن آن بیشتر است.
انواع کتری و قوری براساس ظاهر و کاربرد
از لحاظ ظاهر و کاربرد نیز کتری و قوری ها انواع مختلفی دارند که بر اساس نیاز، سلیقه و نوع استفاده خود می توانید آن را تهیه کنید باید این نکته را ذکر کنیم که کتری و قوری ها گنجایش های متفاوتی دارند و بر اساس تعداد نفرات و مقدار مصرف می توان حجم و ظرفیت آن را انتخاب کنید. معمولاً کتری ها از ظرفیت یک لیتر به بالا در بازار موجود می باشند که با توجه به نیاز و مقدار مصرف خود می توانید کتری با گنجایش مورد نظر را تهیه کنید. به طور مثال می توان گفت برای یک خانواده 2 نفره کتری 5/1 تا 2 لیتری مناسب می باشد و برای خانواده با جمعیت بیشتر 3 تا 5/3 لیتر مناسب می باشد.
کتری های رو گازی از لحاظ ظاهری به دو دسته کلی شیر دار و بدون شیر تقسیم می شوند
کتری شیر دار که این نوع از کتری و قوری ها با ظرفیت های متفاوت در بازار موجود هستند. کتری با دو دسته ثابت و یک شیر در کنار آن ساخته شده و بدون برداشتن و حرکت دادن کتری تنها با باز و بسته کردن شیر می توان از آب درون کتری استفاده کرد.
کتری بدون شیر دسته متحرک که این نوع کتری ها بسیار رایج و معمول هستند و همه ما، آن ها را از نزدیک دیده و حداقل چندین بار استفاده کرده ایم. یک مخزن با ظرفیت های مختلف دارای یک دسته متحرک که برای برداشتن آن دسته بالای کتری قرار می گیرد هنگامی که قوری روی کتری قرار می گیرد می توان دسته آن را به بدنه کتری خواباند.
لازم به ذکر است که برخی از این مدل کتری ها دارای دسته ثابت هستند که در بالای کتری قرار دارند به علت ثابت بودن آن و محدود بودن فضا برای قراردادن قوری، فقط از یک سایز قوری می توان استفاده کرد.
کتری بدون شیر دسته پارچی که بسیار کاربردی و استفاده از آن بسیار راحت می باشد. دسته این مدل کتری ها ثابت و از پهلو به بدنه قوری نصب شده است. این مدل از کتری ها بسیار کاربردی و محبوب خانم های خانه دار می باشد چرا علاوه بر ظرفیت مخزن متفاوت دارای فضای کافی برای قراردادن قوری دلخواه و نیز امنیت از لحاظ نسوختن دست با بخار آب را دارد.
انواع کتری و قوری براساس جنس
مانند دیگر لوازم آشپزخانه کتری و قوری جنس های مختلفی دارند
کتری و قوری استیل که جز قدیمی ترین، سنتی ترین، محبوب ترین و پرطرفدار ترین کتری و قوری ها هستند. مقاوم هستند و برای مصرف روزانه بسیار مناسب هستند. گرما را بیشتر در خود نگه می دارند و از سرد شدن زود هنگام آب جلوگیری می کند.
کتری و قوری مسی که دارای کیفیت زیبایی و دوام بالایی هستند و این جنس از کتری و قوری نیز به دلیل جنسی و ضخامت آن مدت زمان بیشتری آب را گرم نگه می دارند. باید توجه داشت که نسبت به دیگر کتری و قوری ها وزن بیشتری دارند.
کتری و قوری روی که به دلیل حجم بالا و مقاوم و در عین حال سبک بودن آن بیشتر برای پیک نیک و مجالس و مراسم استفاده می شود.
کتری و قوری لعابی که این مدل از کتری و قوری ها تنوع رنگی بسیاری دارند روی فلز یک لایه لعاب با طرح و رنگ های مختلف پوشانده شده و با افراد با هر سلیقه و ترکیب رنگی می توانند آن را تهیه کنند.
کتری و قوری پیرکس و شیشه ای که جنس آن از شیشه می باشد می توان آن را روی شعله مستقیم قرار دارد و محتوایات داخل آن را به طور کامل می توان دید.
محبوب ترین قوری ها برای تهیه یک چای با کیفیت و خوش طعم قوری هایی با جنس چینی می باشند. در بازار امروز با توجه به نیاز هر خانه ای به این وسیله کاربردی، تنوع و سلیقه مشتری مد نظر گرفته شده و مدل های متفاوت کتری و قوری با جنس های مختلف، به صورت ست (جنس قوری با جنس کتری یکسان باشد و یا حتی جنس قوری چینی باشد) وجود دارد و می توانید آن را تهیه کنید.
انواع کتری و قوری براساس برند
برند های متنوع با ظرفیت های مختلف کتری و قوری ایرانی و خارجی در بازار وجود دارد که با توجه به بودجه و سلیقه خود می توانید آن را تهیه کنید. برند ترکیه ای کرکماز معروف ترین و محبوب ترین کتری و قوری ها را به بازار ارائه داده است. از دیگر برند های معروف کتری و قوری می توان به برند راسل اشاره کرد. برند های آپولون، پلان، یونیک، بوش، براون، دلمونتی، بلانکو، زیمنس و …. نیز جز برندهای به نام و مشهور در این حوزه هستند که با توجه به بودجه خود می توانید آن را تهیه کنید.
کلام آخر
یکی از کاربردی ترین و اصلی ترین وسیله هر خانه و آشپزخانه ای کتری و قوری می باشد که می توان برای تهیه چای و دمنوش از آن استفاده کرد. از مهمترین های معیار انتخاب یک کتری و قوری خوب جنس آن می باشد که برای سلامت بدن ضرر نداشته باشد. از دیگر موارد قابل توجه ایمنی آن به جهت محافظت از سوختگی دست به سبب خروج بخار آب می باشد گنجایش، طراحی، قابلیت شستشو و راحتی استفاده از آن از موارد مهمی است که برای یک خرید لذت بخش و رضایت مند باید در نظر گرفت.